ერთდოზიანი რადიაციული თერაპია

ერთდოზიანი რადიაციული თერაპია 2017-08-30T19:16:04+00:00

Cyberknife-technology

იწყება ოპერაციი დროს ერთი დოზით დასხივების ერა…

რა არის ერთდოზიანი რადიაციული ტერაპია?

ძუძუს კიბოს მქონე პაციენტებში რადიაციული თქრაპია შესაძლებელია ჩატარდეს ერთდოზიანი დასხივებით ინტრაოპარაციული რადიოთერაპიის -Intra Operative Radiotherapy (IORT) მეთოდით, ქირურგიული ოპერაციის დროს. მას შემდეგ, რაც ქირურგილი გზით ძუძუს კიბო მოცილებული იქნება, სიმსივნის არეში თავსდება ხელსაწყოს სპეციალური აპლიკატორი. სავალდებულო გათვლების შემდეგ, მაღალი დოზის რადიაციით დასხივდება მხოლოდ ეს ადგილი, რითიც მთავრდება ლოკალური თერაპია და გარშემომდებარე ქსოვილები არ ზიანდება.

როგორ ხორციელდება ტრადიციული რადიოთერაპია?

რადიაციული თერაპიისათვის გამოიყენება „ხაზოვანი ამაჩქარებლები“, რომლებიც გამოყოფენ ფოტონებს და ელექტრონებს, ჰოსპიტლის რადიაციული ონკოლოგიის დეპარტამენტის სპეციალური წესით დაცულ ოთახში. თითქმის ყველა შემთხვევაში, როდესაც დასმულია ძუძუს კიბოს დიაგნოზი და მკურნალობა ჩატარებულია „დამზოგველი ქირურგიით“ (როდესაც ძუძუს მხოლოდ ერთი, სიმსივნის შემცველი, ნაწილის მოკვეთა ხდება, ხოლო დანარჩენი ნაწილი კი ხელუხლებელი რჩება), ოპერაციის შემდეგ საჭიროა რადიოთერაპია.

რადიოთერაპიის დაწყება უმჯობესია ქიმიოთერაპიის შემდეგ იმ პაციენტებში, რომლებსაც ეს უკანასკნელი ესაწიროებათ, ან ოპერაციიდან სულ მცირე 3 კვირაში იმ პაციენტებში, რომლებსაც მხოლოდ ჰორმონული თერაპია უტარდებათ. ძუძუს რადიოთერაპიულ მკურნალობამდე, დაგეგმვითი მიზნებისათვის,  პაციენტს უტარდება ტომოგრაფია 2მმ-იანი ბიჯით. შემდეგ ხდება მომზადება რისკის მქონე ადგილების სათანადო დოზით დასასხივებლად ისე, რომ ჯანმრთელი ორგანოები იყოს მაქსინმალურად დაცული (გული, გულის ძირითადი არტერიები, ფილტვები,მეორე ძუძუ და სხვ). გეგმის დადასტურების შემდეგ, პაციენტი 6-7 კვირის მანძილზე იტარებს რადიაციულ მკურნალობას, დაავადების მდგომარეობის და რადიაციული ონკოლოგის გადაწყვეტილების თანახმად.  ზოგიერთი პაციენტი იღებს ხანმოკლე მკურნალობას, რომელსაც ჰიპოფრაქცია ეწოდება და გრძელდება 3 კვირა.

ერთდოზიანი დასხივების უპირატესობები

ერთდოზიანი დასხივება, რომელიც ხორციელდება ინტრაოპერაციული რადიაციული თერაპიის -Intraoperative Radiation Therapy (IORT) აპარატით,  tასევე, ტრადიციული რადიოთერაპიის მსგავსად, ხდება ხაზოვანი ამაჩქარებლის საფუძველზე. ეს მეთოდი გამოიყენება საოპერაციოში, უსაფრთხო. პორტატული აპარატის საშუალებით, რომელიც ხაზოვანი ამაჩქარებლის სტილში მუშაობს, მაგრამ გამოყოფს მარტო ელექტრონების ენერგიას და არ საჭიროებს პერსონალის იმგვარ ძლიერ დაცვას, როგორც ტრადიციული  ხაზოვანი ამაჩქარებელი. აოპერაციო ოთახში ქირურგის გარდა ასევე იმყოფებიან რადიაციული ონკოლოგიის  და სამედიცინო ფიზიკის სპეციალისტები. რადიოთერაპია ქირურგიული ოპერაციის დასრულებასთან ერთად მთავრდება. პაციენტისათვის მნიშვნელოვან უპირატესობას წარმოადგენს ის, რომ ოპერაციის შემდეგ არ არის საჭირო ჭრილობის შეხორცების დალოდება, არც რადიოთერაპიისათვის ჰოსპიტალში ვიზიტის დღეების დაგეგმვა. შესაბამისად, მკურნალობის საერთო ხანგრძლივობაც მცირდება.

ქირურგიული ოპერაციის დროს, მას შემდეგ, რაც  ძუძუს კიბო მოცილებული იქნება, სიმსივნის არეში თავსდება ხელსაწყოს სპეციალური აპლიკატორი. სავალდებულო გათვლების შემდეგ, მაღალი დოზის რადიაციით დასხივდება მხოლოდ ეს ადგილი, რითიც მთავრდება ლოკალური თერაპია და გარშემომდებარე ქსოვილები არ ზიანდება. მიუხედავად იმისა, რომ ერთდოზიანი დასხივება მხოლოდ სიმსივნის მიდამოზე ფართოდ გავრცელდა ბოლო წლებში, ეს მეთოდი არ შეესატყვისება ყველა პაციენტს. მისი გამოყენების შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული უნდა იქნას ერთობლივად რადიაციული ონკოლოგის, ქირურგის და პათომორფოლოგის მიერ, რომლებიც უშუალოდ პაციენტთან მუშაობენ.  გადაწყვეტილებაში გასათვალისწინებელია პაციენტის ასაკი, სიმსივნის ზომა და სიმსივნის პათოლოგიური მახასიათებლები.

ვინ იღებს რადიაციის დოზას?

ერთდოზიანი დასხივებისათვის იდეალურად შესაფერისი არ არიან 50-60 წლის პაციენტები. ამ პაციენტებში საჭიროა ჯერ ძუძუს მთლიანი დასხივება ტრადიციული მეთოდით, ხოლო შემდეგ სიმსივნის მიდამოს ლოკალური დასხივება. მთლიანი ძუძუს დასხივება ტარდება 25-28 დღის მანძილზე (დასვენების დღეების გარდა), ხოლო შემდეგ ხდება მხოლოდ იმ მიდამოს დასხივება, საიდანაც ამოიკვეთა სიმსივნე, 5-8 დღის მანძილზე. სიმსივნის უბნის დასხივებას უწოდებენ რადიაციის შეტევას. IORT მეთოდით რადიაცია ოპერაციის დროს ერთეული დოზის სახით გამოიყოფა, რის შემდეგ რადიაციით მკურნალობენ მთელ ძუძუს და მკურნალობის საერთო ხანგრძლივობა მცირდება.

რადიაციული თერაპია დვრილისათვის

ძუძუს დამზოგველი ქირურგიული ოპერაცია ყველა პაციენტისათვის არ გამოდგება. პაციენტებში, რომლებსაცც ესაჭიროებათ ძუძუს სრული მოკვეთა, დვრილს და მის არეოლას ტოვებენ ხოლმე უკეთესი კოსმეტიკური ეფექტისათვის. ამას ეწოდება დვრილის დამზოგველი მასტექტომია. IORT მეთოდით  ხდება დვრილის და უშუალოდ მის ქვეშ განლაგებული ქსოვილის ერთდოზიანი დასხივება, იმისთვის, რომ ამ ადგილას რეციდივის რისკი შემცირდეს. რადიაციული შეტევით მკურნალობა პირველად ჩატარდა თურქეთში, აჯიბადემ მასლაკის ჰოსპიტალის ძუძუს კიბოს ცენტრში.