მოზრდილთა კარდიოლოგია

///მოზრდილთა კარდიოლოგია
მოზრდილთა კარდიოლოგია 2017-08-30T01:39:48+00:00

ყველაზე გავრცელებული კარდიოვასკულური დაავადებები

კორონარული არტერიების დაავადება

კორონარული არტერიების დაავადება გულის ყველაზე ხშირი დაავადებაა. ჯანმრთელ კორონარულ არტერიებში სისხლი თავისუფლად მოძრაობს და გულს მისთვის საჭირო ჟანგბადით მდიდარი სისხლით ამარაგებს.

adult-heart

ქოლესტერინის და არტერიული წნევის მაღალმა მაჩვენებლებმა, ასევე თამბაქოს მოწევამ შეიძლება დააზიანონ არტერიების შიგნითა ზედაპირი, გამოიწვიონ ათეროსკლეროზული ფოლაქის ზრდა მასზე და დააბრკოლონ სისხლის მოძრაობა. ეს სიტუაცია მიუთითებს გულის კორონარული არტერიების (გულის იშემიური) დაავადების დაწყებაზე.

რაც უფრო მეტად იზრდება ფოლაქი, მით უფრო ვიწროვდება არტერიის სანათური და მცირდება გულისადმი სისხლის მიწოდება. ამის შედეგად გულს ჟანგბადი აკლდება და ვითარდება ტკივილი გულმკერდში.

თუ შევიწროებული არტერია მთლიანად გადაიკეტა სისხლის თრომბით, ვითარდება გულის შეტევა (მიოკარდიუმის ინფარქტი). ჟანგბადით მდიდარი სისხლის ნაკლებობა იწვევს გულის კუნთის შეუქცევად დაზიანებას.

გულის შეტევა

გულის შეტევა ვითარდება კორონარული არტერიების ან მათი რომელიმე ტოტის დახშობისას. შედეგია გულის კუნთის შეუქცევადი დაზიანება ან ფატალური გულის შეტევა. კორონარული არტერიების დაავადების ყველაზე სერიოზული გამოვლინება სწორედ გულის შეტევაა.

გულის შეტევების რისკს ზრდის ორი ფაქტორთა ორი ვარიანტი: „არამოდიფიცირებადი რისკები“ და „მოდიფიცირებადი რისკები“. არამოდიფიცირებადი რისკებია გენეტიკა, ასაკი და მამრობითი სქესი. მამაკაცები და ახალგაზრდა ასაკში გულის შეტევების ოჯახური ისტორიის მქონე პირები უფრო მაღალი რისკის ქვეშ იმყოფებიან. რისკი ასევე იზრდება ასაკის მატებასთან ერთად.

მეორე ჯგუფია „მოდიფიცირებადი რისკები“. ამ ფაქტორების შემცირება დამოკიდებულია პიროვნების ძალისხმევაზე. მოწევა, მაღალი არტერიული წნევა (ჰიპერტენზია), დიაბეტი, სისხლში ცხიმების მაღალი დონე, სიმსუქნე ამ ჯგუფის რისკის ფაქტორებია.

გულის შეტევის პირველი ნიშანია ტკივილი გულმკერდში. კლასიკურ შემთხვევაში ტკივილი ძლიერი და მოჭერითი ხასიათისაა.  კრიტიკულად დიდი მნიშვნელობა აქვს ადრეულ მკურნალობას, ამიტომ გულის შეტევის სიმპტომების დაწყებიოსთანავე  პაციენტმა დროის დაკარგვის გარეშე  უნდა მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას.

adult-heart-attackგულის სარქვლოვანი დაავადებები

გულს აქვს ოთხი სარქველი, რომლებიც გამუდმებით იღება და იხურება. მათი არაადექვატური გაღება და დახურვა იწვევს გულის სარქვლოვან დაავადებას. გულის სარქვლოვანი დაავადება შეიძლება იყოს თანდაყოლილი, ან განვითარდეს რევმატიზმის შედეგად ბავშვებში და კალციფიკაციის შედეგად ხანდაზმულებში.

ჩივილები დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი სარქველია დაზიანებული. ჩივილების მომატების პარალელურად სიმპტომატიკაც მატულობს. ჩვეულებრივ ეს არის საერთო სისუსტე, ადვილად დაღლა, გულის ფრიალი, ქოშინი, ფეხების შეშუპება, რაც სხეულში სითხის დაგროვების ნიშანია.

ჩივილების გამოჩენამდე, გულის სარქვლოვანი დაავადება შეიძლება აღმოჩენილი იქნას პროფილაქტიკურ გასინჯვაზე შემთხვევით, თუ ექიმი მოისმენს გულის შუილს. დიაგნოზის დასმა შესაძლებელია სპეციალური სადიაგნოსტიკო ტექნიკით, როგორიცაა: ელექტროკარდიოგრაფია, გულმკერდის რენტგენი, ექოკარდიოგრაფია და გულის კათეტერიზაცია.

არითმიები

არითმია არის გულის რითმული მუშაობის დარღვევა. მიუხედავად იმისა, რომ არითმია ჩვეულებრივ არენიშნება პაციენტებს, რომლებსაც უკვე აქვთ გულის სხვა პრობლემები, ის შეიძლება სხვა მხრივ ჯანმრთელ ადამიანასც ქონდეს.

ზოგიერთმა არ იცის რომ არითმია აქვს და იგებს ამას მხოლოდ რუტინული პროფილაქტიკური გასინჯვისას ან სხვა მიზეზით გადაღებული ელექტროკარდიოგრაფიის შედეგად. პაციენტთა უმეტესი ნაწილი მიმართავს ექიმს შემდეგი ჩივილევბით: გულის ბაგაბუგი, არარითმული გულისცემა, გულმკერდში უსიამოვნო შეგრძნებები, სიცარიელის შეგრძნება, ჩასუნთქვის უკმარისობის შეგრძნება,  თავბრუ, გულის წასვლა, სუნთქვის უკმარისობის შეგრძნება.

ენდოკარდიტი

ენდოკარდიტი არის გულის შიდა გარსის (ენდოკარდიუმის, რომელიც გულის სარქვლებსაც ფარავს) მიკრობებით გამოწვეული ანთება. სიმპტომები ვარირებს იმის მიხედვით, თუ გულის რა ნაწილია დაზიანებული და რომელია გამომწვევი ბაქტერია.

პაციენტებს სულ მცირე 4-6 კვირის მანძილზე უტარდებათ ინტრავენური მკურნალობა ანტიბიოტიკებით. თუ ენდოკარდიტმა გამოიწვია გულის უკმარისობა, ან საჭიროა სისხლის კოლტების ევაკუაცია, მიმართავენ ქირურგიულ მკურნალობას.

ენდოკარდიტის გადაუდებელი მკურნალობა აუცილებელია. განსაკუთრებულ  მეთვალყურეობას საჭიროებენ  პაციენტები, რომლებსაც გულის  სხვა დაავადებაც აქვთ.

კარდიომიოპათიები (გულის კუნთის დაავადებები)

World Health Organization (WHO) 1995 წლის განსაზღვრების თანახმად, კარდიომიოპათიები გულის კუნთის დაავადებებია, რომლებიც იწვევენ გულის ფუნქციის დარღვევას. გამოყოფენ კარდიომიოპათიების ოთხ ჯგუფს:

  1. დილატაციური კარდიომიოპათია
  2. ჰიპერტროფიული კარდიომიოპათია
  3. რესტრიქციული კარდიომიოპათია
  4. არითმოგენული მარჯვენაპარკუჭოვანი კარდიომიოპათია

კარდიომიოპათია შეიძლება ბევრი მიზეზით იყოს გამოწვეული, მათ შორისაა: კორონარული არტერიების დაავადება, გულის სარქვლოვანი დაავადება, ჰიპერტენზია, სისტემური ინფექციები, მეტაბოლური სისტემის დაავადებები, გენეტიკური ფაქტორები და სხვადასხვა სახის მოწამვლა.

როდესაც მედიკამენტებით და ინტერვენციული მკურნალობა შეუძლებელია, გამოიყენება ხოლმე ქირურგიული ჩარევა.

adult-heart-attack-2

დიდი სისხლძარღვების დაავადებები

მუცლის აორტის ანევრიზმები: გულიდან გამომავალი აორტის კედლის დაზიანება იწვევს მისი მუცლის ნაწილის გაგანიერებას 1.5-ჯერ.ეს უფრო ხშირად ასაკოვან მამაკაცებს აღენიშნებათ. ყოველი 10000 ადამიანიდან 2-3-ს აღენიშნება ამგვარი პრობლემა.

მუცლის აორტის ანევრიზმის განვითარების რისკი მეტია შემდეგი რისკის ფაქტორებისას: მოწევა, ანევრიზმების ოჯახური ანამნეზი, ხანდაზმული ასაკი და ტანმაღლობა, ბლოკირებული არტერიები, ქოლესტერინის მაღალი დონე, ფილტვების ქრონიკული დაავადებები და ჰიპერტენზია.

უფრო ხშირად მუცლის აორტის ანევრიზმა უსიმპტომოდ არსებობს. დაავადებას ჩვეულებრივ აღმოაცენენ ხოლმე, როდესაც ადამიანი რაიმე სხვა მიზეზიტ მიმარტავს ექიმს. პაციენტთა დაახლოებით 25%-ს შესაძლოა ქონდეს მუცლის მუდმივი ან გარდამავალი ტკივილი.

გულმკერდის აორტის ანევრიზმა: ეს ანევრიზმები აორტის გულმკერდის ნაწილზე ყალიბდება. დაახლოებით 4 სმ-იან ადგილობრივ გაგანიერებას ანევრიზმა ეწოდება. გულმკერდის აორტის ანევრიზმის მქონე პაციენტთა 1-1.5% 65 წლის და უფროსი ასაკისაა.

65 წლის და მეტი ასაკის პაციენტები უფრო მიდრეკილი არიან დაავადებისადმი. გულმკერდის აორტის ანევრიზმა შეიძლება განპირობებული იყოს შემდეგი ფაქტორებით: აორტის დისსექცია, ანევრიზმების ოჯახური ანამნეზი, შემაერთებელი ქსოვილის დაავადებები (მარფანის სინდრომი), ტრავმა და ინფექციები.

ჩვეულებრივ გულმკერდის აორტის ანევრიზმა უსიმპტომოა. დიდმა ანევრიზმამ შეიძლება გამოიწვიოს გულმკერდის, მუცლის ან ზურგის ტკივილი.  ჩივილები გავს გულის შეტევას. სხვა სიმპტომებს შორის შეიძლება იყოს: ქოშინი, ყლაპვის გაძნელება, ხველა ან ღებინება, სისხლდენა. ამ სიმპტომების უეცარი დაწყება შეიძლება გამოწვეული იყოს გადაუდებელი მდგომარეობით- აორტის ანევრიზმის გასკდომით.

დისსექცია: აორტის დისსექცია ნიშნავს აორტის კედელში ნაფლეთის გაჩენას. კლინიკური სიმპტომატიკა დამოკიდებულია ნაფლეთის ლოკალიზაციაზე.

პაციენტთა უმრავლესობაში ამ მდგომარეობას იწვევს ჰიპერტენზია, თუმცა შესაძლოა იყოს სხვა გამომწვევი მიზეზებიც: აორტის ანევრიზმა, შემაერთებელი ქსოვილის დაავადებები, აორტის სტენოზი, აორტის კოარქტაცია და აორტასთან დაკავშირებული სხვა სამედიცინო პროცედურები.  სიმპტომები ხშირად იწყება უეცარი ძლიერი ტკივილით გულმკერდსა და ზურგში, რომელსაც  ამსგავსებენ  ხოლმე დანის ჩარტყმას. მას შეიძლება ახლდეს ოფლის დასხმა, შემცივნება, გულისრევა და ღებინება.

heart-2პერიფერიული ემბოლიზმი: პერიფერიული ვასკულური დაავადება (PVD) ეწოდება გულის მომმარაგებელი, კორონარული სისხლძარღვების გარდა სხვა ისხლძართვების შევიწროებას. შევიწროება იმდენად მნიშვნელოვანია ხოლმე, რომ ორგანოებს საკმარისი სისხლი ვერ მიეწოდება.

რისკის ფაქტორებს შორისაა: ხანგრძლივი ჰიპერტენზია, ლიპიდების ცვლის ხანგრძლივი დარღვევა, ათეროსკლეროზი (სისხლძარღვთა გამკვრივება) ოჯახში, ჩიყვი, არასაკმარისი ფიზიკური აქტივობა, ნიკოტინის მოხმარება.

ყველაზე ხშირი ჩივილია ტკივილი. ტკივილი სხვადასხვა ხასიათის შეიძლება იყოს: შეიძლება ტკივილი დაიწყოს გარკვეული მანძილის გავლის შემდეგ. რაც უფრო მატულობს შევიწროების ხარისხი, მით უფრო მოკლდება ეს მანძილი. პაციენტი ჩვეულებრივ გრძნობს ამ ტკივილს, როგორც მტკივნეულ სპაზმს. 2-5 წთ-იანი დასვენების შემდეგ ტკივილი ქრება.

ვენების შევიწროება (ვენური თრომბოზი): ვენების მცირე შევიწროებამ პარატა თრომბის გამო, შესაძლოა სიმპტომები არ გამოიწვიოს. მიუხედავად ამისა, უმცირესი თრომბიც კი შეიძლება სიცოცხლისთვის საშიში გახდეს იმის მიხედვით, თუ სად მდებარეობს იგი. თუ პაციენტი არ რეაგირებს კონსერვატიულ მკურნალობაზე, გამოიყენება ქირურგიული ჩარევა, თუ ადგილი აქვს განგრენის რისკს ან ფართო პულმონურ ემბოლიზმს.

ვარიკოზული ვენები
ვარიკოზული ვენები არის წვივის გაფართოებული, დაგრძელებული და დაკლაკნიკლი ვენები. ისინი აღმოსავლეთის პოპულაციის 10-20%-ს აღენიშნება. ვარიკოზის ალბათობა იზრდება ასაკის მატების პროპორციულად. 50 წელზე უფროსი ასაკის ყოველ მეორე ადამიანს აღენიშნება ვენების ვარიკოზი.

heart-3არსებობს ვარიკოზული ვენების 4 ტიპი:

ობობას ქსელი:
ეს ვენები კანში ზედაპირულად არის განლაგებული. მათი დიამეტრი 1 მმ ან ნაკლებია, ისინი შეხებით არ შეიგრძნობა და ჩვეულებრივ წითელი ფერისაა. მათ აქვთ ვარსკვლავისებური ან ობობას ქსელის მსგავსი  განტოტილი ფორმა და შეიძლება მოიცვან მთელიფეხი.

რეტიკულური ვარიკოზი: ამ ტიპის ვარიკოზის შეგრძნება ძნელია. ამ დროს კანში განლაგებული ვენა მსუბუქად შეშუპებულია, აქვს 4 მმ-ზე ნაკლები დიამეტრი და არის ლურჯი ფერის.

დიდი ვენების ვარიკოზი (საჩინო ვენის ვერიკოზი): არის ისეთი ვარიკოზული ვენები, რომლებიც კარგად ისინჯება და კარგად ჩანს, რადგან ქმნიან დიდ მარყუჟებს დიდი და მცირე საჩიმნო ვენების გასწვრივ.  მათი დიამეტრი 3 მმ-ზე ნაკლებია. კანქვეშ გავლისას ისინი ჩვეულებრივ არ ცვლიან კანის ფერს და მხოლოდ მომწვანო ვენის სახით მოჩანან. გაგანიერება შესამჩნევი ხდება  ფეხზე დგომისას და ქრება დაწოლისას ან ფეხის აწევისას.

ღრმა დიდი ვენების ვარიკოზი: ისინი მდებარეობს ფეხის ღრმა ქსოვილებში. ისინი გარეგანი დათვალიერებისას არ ჩანან, თუმცა იწვევენ შეშუპებას და ფეხში სისხლის მიმოქცევის დარღვევას.

ისინი უფრო ხშირია ქალებში, ვიდრე მამაკაცებში და ასევე ვარიკოზული ვენების ოჯახური ანამნეზის მქონე პირებში. ვარიკოზული ვენები ასევე ვითარდება სიმსუქნის, სიბერის, ორსულობის, მონოპაუზის, ხანგრძლივი ფეხზე დგომის და ღრმა ვენების შევიწროებისა და სარქვლების დისფუნქციის შედეგად.

ვენების ვარიკოზის ზუსტი მიზეზი უცნობია. პირველადი მიზეზი არის ვენის გაგანიერება ვენის კედლის სტრუქტურული ცვლილებების გამო. ეს იწვევს სარქვლების ფუნქციის დარღვევას და სისხლის უკუღმა დინებას. ამგვარი დინება ართულებს სისხლის გულში დაბრუნებას და თანდათან ზრდის ვენის შიდა წნევას. წნევის მომატება ვენას კიდევ უფრო აგანიერებს და ამგვარად იკვრება მანკიერი წრე.

არსებობს ვენების ვარიკოზის უფრო იშვიათი გამომწვევი მიზეზები. თუ  ღრმა ვენები შევიწროებულია, მთელი დატვირთვა მოდის ზედაპირულ ვენებზე, რომლებიც ნორმაში უზრუნველყოფენ ფეხში ჩასული სისხლის მხოლოდ 10%-ის დაბრუნებას. შედეგად მათი დიამეტრი იზრდება და ფორმირდება ვარიკოზი.