ბარიატრიული ოპერაციის შემდეგ კვების დეფიციტი: რა უნდა იცოდეთ

რატომ იზრდება კვების დეფიციტის რისკი ოპერაციის შემდეგ

ბარიატრიული ოპერაციის შემდეგ ორგანიზმი ნაკლებ საკვებს იღებს, ხოლო გარკვეული ოპერაციების შემთხვევაში საკვები ნივთიერებების შეწოვაც შეიძლება შემცირდეს. ამის გამო ჩნდება კვების დეფიციტი, რომელიც შეიძლება შეეხოს ვიტამინებს, მინერალებს, ცილებსა და ზოგიერთ ცხიმში ხსნად ნივთიერებას.

რისკი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათთვის, ვინც იცვლება სწრაფად მიმდინარე წონის კლების ფაზაში, ვერ იღებს საკმარის პროტეინს ან არ ასრულებს დანამატების სქემას. დეფიციტი შეიძლება განვითარდეს თანდათან და თავიდან უსიმპტომოდ მიმდინარეობდეს.

რომელი ვიტამინები და მინერალები დეფიციტდება ყველაზე ხშირად

ყველაზე მეტად ყურადღებას იმსახურებს რამდენიმე ძირითადი ნივთიერება. მათი ნაკლებობა შეიძლება გამოვლინდეს დაღლილობით, სისუსტით, თმის ცვენით, კანის ცვლილებებით, დაბუჟებით ან ანემიის ნიშნებით.

ვიტამინი B12

B12 აუცილებელია სისხლის წარმოქმნისა და ნერვული სისტემისთვის. მისი დეფიციტი შეიძლება განვითარდეს იმიტომ, რომ ოპერაციის შემდეგ იცვლება კუჭის მჟავიანობა და შეწოვის მექანიზმები. ხანგრძლივი უკმარისობა იწვევს ანემიას, დაბუჟებასა და კონცენტრაციის გაუარესებას.

რკინა

რკინის ნაკლებობა ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა, განსაკუთრებით მენსტრუაციის მქონე ადამიანებში. სიმპტომებად შეიძლება გამოვლინდეს დაღლილობა, ფერმკრთალობა, თავბრუსხვევა და სუნთქვის გაძნელება ფიზიკური დატვირთვისას.

ფოლატი

ფოლატი მნიშვნელოვანია სისხლის უჯრედების წარმოქმნისთვის. მისი დეფიციტი ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ანემია და ზოგადი სისუსტე. ზოგჯერ ფოლატის დეფიციტი რკინის ან B12-ის უკმარისობასთან ერთად გვხვდება.

კალციუმი და ვიტამინი D

კალციუმისა და ვიტამინი D-ის დაბალი დონე ზრდის ძვლების სისუსტის რისკს. ეს ნივთიერებები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ძვლოვანი ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად, რადგან ოპერაციის შემდეგ საკვებით მათი მიღება შეიძლება არასაკმარისი იყოს.

თიამინი

თიამინი, ანუ ვიტამინი B1, აუცილებელია ენერგიის მეტაბოლიზმისთვის და ნერვული სისტემისთვის. ძლიერი გულისრევა, ხშირი ღებინება ან საკვების ძალიან მცირე მიღება ზრდის მისი დეფიციტის რისკს.

ცილა

ცილა არ არის ვიტამინი ან მინერალი, მაგრამ მისი არასაკმარისი მიღება ძალიან ხშირად ხდება ოპერაციის შემდეგ. ცილის დეფიციტი ასუსტებს კუნთებს, ანელებს აღდგენას და შესაძლოა გამოიწვიოს შეშუპება ან თმის ცვენა.

რა სიმპტომები უნდა გააფრთხილოთ

კვების დეფიციტი შეიძლება გამოვლინდეს სხვადასხვა ნიშნით, თუმცა ზოგიერთი მათგანი სხვა დაავადებასაც ჰგავს. ექიმთან დროული კონტაქტი მნიშვნელოვანია, თუ შეამჩნევთ:

• მუდმივ დაღლილობას ან სისუსტეს;
• თმის ცვენას ან ფრჩხილების მტვრევადობას;
• დაბუჟებას, ჩხვლეტას ან წვის შეგრძნებას;
• ფერმკრთალობას, თავბრუსხვევას ან ქოშინს;
• გულისრევას, ღებინებას ან საკვების აუტანლობას;
• კუნთების სისუსტეს ან კრუნჩხვებს;
• მეხსიერებისა და კონცენტრაციის გაუარესებას.

თუ სიმპტომები სწრაფად მძიმდება, განსაკუთრებით ღებინებასთან, უუნარობასთან ან სითხის ვერ მიღებასთან ერთად, საჭიროა ექიმის შეფასება დაუყოვნებლივ.

როგორ ხდება მონიტორინგი

ბარიატრიული ოპერაციის შემდეგ მონიტორინგი არის ხანგრძლივი პროცესი და არა ერთჯერადი შემოწმება. ექიმი ადგენს ანალიზების გრაფიკს ოპერაციის ტიპის, კვების ჩვევებისა და სიმპტომების მიხედვით.

ჩვეულებრივ ფასდება სისხლის საერთო ანალიზი, რკინა, ფერიტინი, B12, ფოლატი, კალციუმი, ვიტამინი D და სხვა მაჩვენებლები საჭიროებისამებრ. ზოგიერთ პაციენტს სჭირდება დამატებითი კვლევები თიამინის, თუთიის, მაგნიუმის ან ალბუმინის შესაფასებლად.

მონიტორინგი მნიშვნელოვანია მაშინაც კი, თუ თავს კარგად გრძნობთ, რადგან დეფიციტი შეიძლება უსიმპტომოდ დაიწყოს. შედეგების მიხედვით ექიმი ცვლის დანამატების დოზას ან კვების გეგმას.

რა დანამატები შეიძლება დაგჭირდეთ

ბევრ პაციენტს ოპერაციის შემდეგ სჭირდება ყოველდღიური მულტივიტამინი, ასევე ცალკეული დანამატები რკინის, B12-ის, კალციუმის და ვიტამინი D-ისთვის. კონკრეტული სქემა დამოკიდებულია ოპერაციის ტიპზე და ლაბორატორიულ პასუხებზე.

არ გამოიყენოთ დანამატები საკუთარი ინიციატივით მაღალი დოზებით. ზოგი ნივთიერება ზედმეტად მიღებისასაც შეიძლება საზიანო იყოს, ხოლო სხვები ერთმანეთის შეწოვაზე მოქმედებს. მაგალითად, რკინა და კალციუმი ხშირად უნდა მიიღოთ სხვადასხვა დროს.

კვება, რომელიც დეფიციტის შემცირებას ეხმარება

დანამატებთან ერთად მნიშვნელოვანია საკვები რეჟიმი. ეცადეთ ყოველდღიურად მიიღოთ საკმარისი ცილა, მცირე ულუფებით და რეგულარულად. პრიორიტეტი მიანიჭეთ ნელა ჭამას, კარგად დაღეჭვას და სითხის სწორად მიღებას ექიმის რჩევის შესაბამისად.

• ცილოვანი წყაროები: ხორცი, თევზი, კვერცხი, რძის პროდუქტები, ტოფუ;
• რკინის წყაროები: წითელი ხორცი, პარკოსნები, გამდიდრებული პროდუქტები;
• კალციუმის წყაროები: რძის პროდუქტები და შესაბამისი გამდიდრებული საკვები;
• ვიტამინებით მდიდარი საკვები: ბოსტნეული, ხილი და მრავალფეროვანი მენიუ.

თუ ზოგი პროდუქტი აღარ გერგებათ, დიეტოლოგთან ერთად მენიუს მორგება დაგეხმარებათ, რათა საჭირო ნივთიერებები მაინც მიიღოთ.

როდის უნდა მიმართოთ ექიმს

დაუკავშირდით ქირურგს, ოჯახის ექიმს ან დიეტოლოგს, თუ გაქვთ მუდმივი გულისრევა, განმეორებითი ღებინება, საკვების ან სითხის მიღების გაძნელება, ან დეფიციტის ნებისმიერი ნიშანი. ასევე მნიშვნელოვანია კონსულტაცია მაშინ, თუ დანამატების მიღებას ვერ ასრულებთ ან ანალიზები გაუარესდა.

ბარიატრიული ოპერაციის შემდეგ წარმატებული შედეგი მხოლოდ წონის კლებაზე არ არის დამოკიდებული. გრძელვადიანი ჯანმრთელობისთვის საჭიროა კვების დეფიციტის პრევენცია, რეგულარული კონტროლი და გუნდთან მუდმივი თანამშრომლობა.

FAQ

რამდენ ხანში ჩნდება კვების დეფიციტი ოპერაციის შემდეგ?

ეს ინდივიდუალურია და შეიძლება გამოვლინდეს ოპერაციიდან რამდენიმე თვეში ან მოგვიანებითაც. ამიტომ საჭიროა რეგულარული ანალიზები და ექიმის დანიშნულების დაცვა.

ყველა პაციენტს სჭირდება დანამატები?

ხშირ შემთხვევაში კი, მაგრამ ზუსტი სქემა დამოკიდებულია ოპერაციის ტიპზე, კვებაზე და ლაბორატორიულ შედეგებზე. დანამატები ექიმმა უნდა დაგინიშნოთ.

შეიძლება თუ არა მხოლოდ საკვებით ავიცილოთ დეფიციტი?

ზოგჯერ საკვები საკმარისი არ არის, რადგან შეწოვა და რაოდენობა შეზღუდულია. ამიტომ ხშირად საჭიროა როგორც კვება, ისე დამატებითი დანამატები.

რომელი ანალიზებია ყველაზე მნიშვნელოვანი?

ხშირად ფასდება სისხლის საერთო ანალიზი, ფერიტინი, რკინა, B12, ფოლატი, კალციუმი და ვიტამინი D. საჭიროებისამებრ ექიმი სხვა ანალიზებსაც ნიშნავს.

რა უნდა გავაკეთო, თუ ღებინება მაქვს?

ხშირი ან მუდმივი ღებინება შეიძლება თიამინისა და სხვა ნივთიერებების დეფიციტს ზრდიდეს. დაუკავშირდით თქვენს ექიმს რაც შეიძლება მალე.