ვინ შეიძლება იყოს ფიზიოთერაპიისთვის შესაფერისი
ფიზიოთერაპიისთვის შესაფერისი შეიძლება იყოს ბავშვი, ზრდასრული ან ხანდაზმული ადამიანი, თუ არსებობს მოძრაობის, ტკივილის, ძალის, ბალანსის ან ფუნქციის პრობლემა. გადაწყვეტილება დამოკიდებულია დიაგნოზზე, ზოგად ჯანმრთელობაზე და იმაზე, რამდენად უსაფრთხოა კონკრეტული ვარჯიში ან პროცედურა.
ფიზიოთერაპია არ არის მხოლოდ სპორტული ტრავმების ან ოპერაციის შემდეგი რეაბილიტაცია. ის შეიძლება დაეხმაროს ადამიანებს, რომლებსაც აქვთ ტკივილი, მოძრაობის შეზღუდვა, სისუსტე, ბალანსის დარღვევა, ნევროლოგიური პრობლემები ან ყოველდღიური აქტივობების შესრულების სირთულე. თუმცა ყველა პაციენტი ერთნაირი არ არის და ფიზიოთერაპიის დაწყება ყოველთვის უნდა ეფუძნებოდეს ინდივიდუალურ შეფასებას.
ვინ შეიძლება იყოს ფიზიოთერაპიის კანდიდატი
ფიზიოთერაპიის კანდიდატი შეიძლება იყოს ნებისმიერი ასაკის ადამიანი, თუ მას აქვს ფუნქციური პრობლემა, რომლის გაუმჯობესებაც მოძრაობის თერაპიით, ვარჯიშებითა და სხვა ფიზიოთერაპიული მეთოდებით არის შესაძლებელი. ასაკი თვითონ არ არის ბარიერი: მნიშვნელობა აქვს ჯანმრთელობის მდგომარეობას, მიზნებს და უსაფრთხოების დონეს.
- ბავშვები — მოძრაობის განვითარებისა და კოორდინაციის სირთულეების, პოზის დარღვევის ან ნევროლოგიური მდგომარეობების დროს.
- მოზარდები და ახალგაზრდები — სპორტული ტრავმების, გადატვირთვის, წელის ან კისრის ტკივილის, პოზის პრობლემების დროს.
- ზრდასრულები — ოპერაციის შემდეგ, ქრონიკული ტკივილის, სახსრების პრობლემების, ნერვების გაღიზიანების ან მუშაობასთან დაკავშირებული გადაღლის დროს.
- ხანდაზმულები — ბალანსის დაქვეითების, დაცემის რისკის, სახსრების ცვეთის, სუსტი კუნთების ან დამოუკიდებლობის შენარჩუნების მიზნით.
რომელი დიაგნოზების დროს შეიძლება დაენიშნოს
ფიზიოთერაპია ხშირად გამოიყენება იმ მდგომარეობებისას, რომლებიც გავლენას ახდენს მოძრაობაზე, ტკივილზე ან თვითმოვლაზე. გადაწყვეტილებას ექიმი ან ფიზიოთერაპევტი იღებს დიაგნოზის, სიმძიმის და საერთო მდგომარეობის მიხედვით.
მხარდამჭერი მდგომარეობები
- ორთოპედიული პრობლემები — ზურგის, კისრის, მხრის, მუხლის, თეძოს ტკივილი; სახსრების მოძრაობის შეზღუდვა; მყესებისა და იოგების დაზიანებები.
- ტრავმის შემდგომი რეაბილიტაცია — მოტეხილობის, დისლოკაციის, დაჭიმვის ან ოპერაციის შემდეგ ფუნქციის აღდგენა.
- ნევროლოგიური მდგომარეობები — ინსულტის შემდგომი აღდგენა, პარკინსონის დაავადება, სკლეროზის ზოგი ფორმა, ნერვული სისუსტე ან კოორდინაციის დარღვევა.
- სუნთქვითი პრობლემები — ზოგიერთი რესპირატორული მდგომარეობისას, როცა საჭიროა სუნთქვის გაადვილება და გამძლეობის გაუმჯობესება.
- ქრონიკული ტკივილის სინდრომები — როცა მიზანია მოძრაობის გაუმჯობესება და ტკივილის მართვის მხარდაჭერა.
- ოპერაციის შემდეგი მდგომარეობა — მობილობის, ძალის და ყოველდღიურ ფუნქციებში დაბრუნების დასახმარებლად.
ასაკი: როდის არის საჭირო განსაკუთრებული მიდგომა
ასაკი თავისთავად არ გამორიცხავს ფიზიოთერაპიას, მაგრამ მეთოდი და ინტენსივობა უნდა შეირჩეს ასაკის შესაბამისად. ბავშვებთან ყურადღება ექცევა განვითარებას, თამაშზე დაფუძნებულ ვარჯიშს და უსაფრთხოებას. ხანდაზმულებში უფრო მნიშვნელოვანია დაცემის პრევენცია, ბალანსი, სახსრების დატვირთვის კონტროლი და თანმხლები დაავადებების გათვალისწინება.
ორსულობის დროსაც ფიზიოთერაპია შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, მაგრამ მხოლოდ სპეციალისტის შეფასებით და ორსულობის ეტაპის, სიმპტომებისა და შეზღუდვების გათვალისწინებით.
რა შეზღუდვები შეიძლება არსებობდეს
ფიზიოთერაპია ყოველთვის უსაფრთხო არ არის ყველა მდგომარეობაში. ზოგჯერ საჭიროა მისი გადადება, შეცვლა ან ექიმის დამატებითი შეფასება. შეზღუდვები შეიძლება უკავშირდებოდეს როგორც დაავადებას, ისე მიმდინარე სიმპტომებს.
- მძიმე ან გაურკვეველი ტკივილი — განსაკუთრებით მაშინ, თუ მიზეზი ჯერ არ არის დადგენილი.
- ცხელება, ინფექცია ან საერთო სისუსტე — როცა ორგანიზმს დასვენება სჭირდება.
- სისხლდენის მაღალი რისკი ან ახლახან გადატანილი მძიმე ტრავმა.
- გულის ან სუნთქვის არასტაბილური მდგომარეობა — როცა დატვირთვა შეიძლება სახიფათო იყოს.
- ახალი ნევროლოგიური სიმპტომები — მაგალითად, მოულოდნელი სისუსტე, მეტყველების დარღვევა ან კოორდინაციის მკვეთრი ცვლილება, რაც დაუყოვნებლივ ექიმის შეფასებას მოითხოვს.
- კანის, ჭრილობის ან ოპერაციის ზონის პრობლემა — როცა კონკრეტული ტექნიკა შესაძლოა ვერ იქნას გამოყენებული.
ზოგიერთ შემთხვევაში ფიზიოთერაპია საერთოდ არ წყდება, არამედ იცვლება მისი ფორმა: მაგალითად, გამოიყენება უფრო რბილი ვარჯიშები, სუნთქვითი ტექნიკა, განათლება, პოზის კორექცია ან ეტაპობრივი დატვირთვა.
როდის არის საჭირო წინასწარი ექიმის კონსულტაცია
თუ გაქვთ მკვეთრი ტკივილი, ტრავმა, ოპერაციის შემდგომი გართულების ეჭვი, უცაბედი სისუსტე ან ახალი ნევროლოგიური ნიშნები, ჯერ ექიმს უნდა მიმართოთ. ფიზიოთერაპევტი ასევე შეიძლება გირჩიოთ დამატებითი გამოკვლევა, თუ სიმპტომები არ ემთხვევა ჩვეულებრივ ფუნქციურ პრობლემას.
კონსულტაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ პაციენტს აქვს:
- გულ-სისხლძარღვთა მძიმე დაავადება;
- უკონტროლო არტერიული წნევა;
- ოსტეოპოროზი ან ძვლის მყიფეობა;
- კიბოს მკურნალობის ისტორია;
- მრავალი თანმხლები დაავადება;
- ინფექციური ან ანთებითი აქტიური პროცესი.
როგორ ადგენენ, არის თუ არა პაციენტი შესაფერისი
ფიზიოთერაპიის დაწყებამდე სპეციალისტი აფასებს ტკივილს, მოძრაობის ამპლიტუდას, ძალას, ბალანსს, სიარულს, ფუნქციურ უნარებს და ყოველდღიურ მიზნებს. ასევე მნიშვნელოვანია მედიკამენტები, ადრე გადატანილი ოპერაციები, თანმხლები დაავადებები და ის, რა აუარესებს ან ამსუბუქებს სიმპტომებს.
ამ შეფასების შედეგად დგინდება:
- არის თუ არა ფიზიოთერაპია საჭირო;
- უსაფრთხოა თუ არა მისი დაწყება ახლავე;
- რომელი მეთოდები ჯობს;
- საჭიროა თუ არა ექიმის დამატებითი ჩართვა;
- რა მიზნები უნდა დაისახოს რეალისტურად.
როდის შეიძლება ფიზიოთერაპია არ იყოს საკმარისი
ზოგჯერ ფიზიოთერაპია მხოლოდ ერთ-ერთი კომპონენტია და არა ერთადერთი მკურნალობა. თუ პრობლემის მიზეზი სერიოზულია ან პროგრესირებს, შეიძლება საჭირო გახდეს მედიკამენტები, ინექციური მკურნალობა, ქირურგია ან სხვა სპეციალისტის ჩართვა. ფიზიოთერაპია ამ შემთხვევაში ხშირად რჩება აღდგენის მნიშვნელოვანი ნაწილი, მაგრამ არა ერთადერთი გზა.
დასკვნა
ფიზიოთერაპიისთვის შესაფერისი შეიძლება იყოს ბევრი ადამიანი სხვადასხვა ასაკში, თუ არსებობს ფუნქციური პრობლემა და პროცედურა უსაფრთხოა. საბოლოო გადაწყვეტილება უნდა ეფუძნებოდეს დიაგნოზს, სიმპტომებს, თანმხლებ დაავადებებს და სპეციალისტის შეფასებას. სწორად შერჩეული გეგმა ეხმარება პაციენტს გადაადგილების, ძალის და ყოველდღიური აქტივობების გაუმჯობესებაში.
